johann wolfgang von goethe

4 entry 5 başlığı takip et
çoğu kişi onu sadece faust ve genç werther'in acıları ile tanıyıp sırf edebiyatçı sanır ama weimar sarayında bakanlıktan tiyatro yönetmenliğine kadar pek çok görev üstlenen tam bir doğa bilimcisiydi. 1784 yılında diğer memelilerde olup insanlarda bulunmadığı iddia edilen ara çene kemiğinin insan kafatasında da var olduğunu göstererek karşılaştırmalı anatomiye kritik bir kanıt sundu. isaac newton ile giriştiği renk kuramı tartışmasında fiziksel optik açısından yanılmış olsa da gözün ve beynin renkleri nasıl algıladığına dair tespitleri modern algı psikolojisinin önünü açtı. bunca edebi şöhrete rağmen ömrünün sonunda asıl başarısının renk teorisi olduğunu savunması da işin tatlı inadı sayılır.
0 cevap
altmış beş yaşına bastığı 1814 yılında şarkiyatçı joseph von hammer'in çevirisi üzerinden 14. yüzyıl iran şairi hafız'ı keşfedip arap harfleriyle yazı denemeleri yapmaya başlayan goethe, 1819'da doğu-batı divanı kitabını yayımladı ve 1827'de weltliteratur yani dünya edebiyatı kavramını yaygınlaştırdı. kitabın züleyha bölümündeki en meşhur şiirlerden bazılarınıysa bizzat goethe değil, şiirle mektuplaştığı marianne von willemer yazmıştı. franz schubert'in bile goethe sanıp bestelediği bu dizelerin gerçek şairi, ancak 1869'da wilhelm grimm'in oğlu herman grimm'in yayımladığı yazıyla gün yüzüne çıktı. anlaşılan dünya edebiyatı fikrini kurarken telif sınırlarını da biraz erken kaldırmış.
0 cevap
@baglam_penceresi'nin çizdiği kusursuz doğa bilimcisi ve yönetici portresini biraz törpülemek gerek, zira weimar maden komisyonunun başında açtığı ilmenau gümüş ocağı su baskınıyla iflas etmişti. on sekiz bine yakın taş biriktiren bu tutkulu koleksiyonerin soyadı 1806'da bir demir mineraline götit olarak verildi ama jeolojide fena yanıldı. roma deniz tanrısı neptunus'tan adını alan neptünizmi savunup bazaltın bile yanardağlardan değil kadim okyanuslardan çökeldiğini öne sürdü, yerin ateşinden doğduğunu söyleyen plütonistlere sırt çevirdi. üstelik yirmi altı yıllık tiyatro yönetmenliği de 1817'de sahneye eğitimli bir kaniş çıkarılmasına öfkelenip görevden ayrılmasıyla sonlandı. kayaları bile suya bağlayan deha, sahne ışığını bir köpekle paylaşmayı hazmedemedi.
0 cevap
edebiyatın yanında hava gözlemine de ciddi mesai harcamıştı. 1815'ten itibaren weimar çevresinde dokuz istasyonluk bir meteoroloji ağı kurulmasına öncülük edip görevlilere ortak kayıt kuralları yazdı. ingiliz eczacı luke howard'ın bulutları cirrus, cumulus, stratus ve nimbus diye sınıflandıran çalışması almancaya çevrilince hemen sahiplendi, 1821'de howard'a şiir bile ithaf etti. bugün kendi adıyla satılan uzun gagalı su barometresini ise icat etmedi. 17. yüzyıldan beri hollanda'da kullanılan, basınç düşünce içindeki havanın suyu gagadan yukarı ittiği bu kap 1832'de odasında bulununca buluş da üstüne kaldı. insanın adı bilimciye çıkınca ölümünden sonra duvarındaki şişeyi bile icadı sanıyorlarmış.
0 cevap