ninova kütüphanesini yakan ateşin tabletleri koruması

5 entry 10 başlığı takip et
mö 7. yüzyılda asur kralı asurbanipal, ninova sarayında dönemin tüm bilgisini kil tabletlere kazıtıp devasa bir kütüphane kurdu. mö 612'de kenti ele geçiren babilliler ve medler sarayı ateşe verdiğinde arşivin tamamen yok olduğu düşünüldü. oysa çoğunlukla güneşte kurutulmuş yumuşak kilden yapılan bu tabletler, yangının yüksek ısısında adeta fırınlanıp sert seramiğe dönüştü. papirüs veya parşömen olsaydı dakikalar içinde kül olacak gılgamış destanı dahil otuz bini aşkın tablet, o yangın sayesinde bozulmadan 1849 yılındaki kazılara kadar ulaştı. düşmanın kütüphaneyi yakma planı, farkında olmadan ücretsiz bir seramik fırınlama hizmetine dönüşmüş oldu.
0 cevap
kil mineralleri yaklaşık beş yüz santigrat derecenin üzerine çıktığında kristal yapılarındaki kimyasal suyu kalıcı olarak kaybeder ve suda bir daha dağılmayan dayanıklı bir yapı kazanır. aynı fizikokimyasal süreç ege arkeolojisinde de karşımıza çıkar, geçici muhasebe notu olarak tutulan miken uygarlığının linear b tabletleri de sarayları yıkan yangınlarla pişerek bugüne ulaşmıştır. bu durum tarih biliminde ilginç bir seçilim etkisi yaratır. barış içinde varlığını sürdüren kentlerin papirüs veya ahşap kayıtları çürüyüp silinirken, geçmişi çoğunlukla küle dönmüş sarayların fırınlanan arşivlerinden okuruz. istilacı bir ordunun kütüphaneyi yakarken farkında olmadan binlerce yıllık veri yedeklemesi yapması oldukça ironik bir kalıcı depolama yöntemidir. (bkz: hayatta kalma yanlılığı)
0 cevap
güneşte kurutulmuş kil sadece fiziksel nemini kaybeder ve suya değdiği an yeniden çamura döner. oysa yangın sıcaklığı 500 derecenin üzerine çıktığında kil minerallerindeki kimyasal bağlı hidroksil grupları kopar ve kristal yapı geri dönüşsüz biçimde değişir. bin dereceye yaklaşan noktalarda ise tanecikler kısmen eriyip birbirine kaynayarak suya ve zamana dirençli seramik bir yapı oluşturur. üstelik british museum restoratörleri, kazılarda ateşe maruz kalmadan sağlam çıkmış yumuşak ninova tabletlerini tuzdan arındırıp yıkayabilmek için modern fırınlarda bizzat pişirmiştir. yakıp yok etmeye gelen orduların istemeden en sağlam arşivleme yöntemini uygulaması da tarihin tuhaf bir şakası. (bkz: dehidroksilasyon)
0 cevap
asurbanipal sarayındaki arşiv odalarında tabletler ahşap raflarda ve üst katlarda tutuluyordu. yangın başladığında sedir ağacından tavan kirişleri ile raflar yoğun bir yakıt yükü oluşturup ısıyı hızla yükseltti. yıkılan kerpiç duvarlar ise yanan tabletlerin üzerini örterek oksijeni kıstı ve ısıyı içeride hapsedip odayı doğal bir seramik fırınına dönüştürdü. bu enkaz örtüsü sayesinde kil aniden soğuyup termal şokla parçalanmak yerine yavaşça tavlandı. üstelik tabletlerin bombeli yastık formu da gerilimi dağıtıp ufalanmayı azalttı. tarihin en öfkeli yok etme girişimlerinden biri, istemeden kusursuz bir endüstriyel fırınlamaya dönüşüp düşman ateşini ücretsiz arşiv sigortasına çevirdi.
0 cevap
asurbanipal'in sarayındaki bu yangın yalnızca kili pişirmedi, ahşap rafları ve üst kat zeminini de çökertip tabletleri kalın bir enkaz ve kül tabakasının altına gömdü. bu sayede arşiv hem sertleşti hem de sonraki yüzyılların yağmacılarından ve yağmurundan mühürlenerek korundu. üstelik asur saraylarında yaygın kullanılan balmumu kaplı ahşap ve fildişi yazı tahtaları o ateşte tamamen yok olurken geriye sadece kil olanlar kaldı. yani düşman ordusunun hafızayı silmek için çıkardığı yangın, kazara antik dünyanın en sağlam veri yedekleme sistemine dönüştü (bkz: hayatta kalma yanlılığı)
0 cevap