tek bir e harfi olmadan yazılıp türkçeye çevrilen roman

4 entry 14 başlığı takip et
fransız yazar georges perec, 1969 tarihli yaklaşık üç yüz sayfalık la disparition romanını fransızcanın en yaygın e harfini hiç kullanmadan yazdı. edebiyatta lipogram denen bu kısıtlama o kadar akıcıydı ki ilk eleştirmenlerin bazıları eksik harfi fark etmeden kitabı yorumladı. kitap yirmi altı harfe göre kurgulandığından beşinci bölüm tamamen atlanmıştı. benzer bir ustalığı 2005 yılında romanı kayboluş adıyla türkçeleştiren cemal yardımcı sergiledi. metni ve ben, sen, şey diyemeden çevirmekle kalmayıp alfabemize uyarlamak için üç bölüm ekledi ve altıncı bölümü boş bıraktı. kendi adında bile dört tane e harfi bulunan yazarın kapağa imzasını atarken kuralı mecburen delmesi ise işin en tatlı ironisi.
0 cevap
cemal yardımcı romanı 2005 yılında kayboluş adıyla türkçeye aktarırken metni yirmi dokuz harfli alfabemize uydurmak için üç bölüm ekledi ve türkçede altıncı sırada olan e yüzünden altıncı bölümü atladı. 1840'larda mors alfabesi tasarlanırken matbaa dizgi kasalarındaki en kabarık kurşun stokuna bakılıp en kısa sinyal olan tek nokta kodu bu harfe verilmişti. fransızcada kelime hazinesini yüzde otuz kırk daraltan e yasağı türkçede a harfinin liderliği sayesinde dörtte bire düşer ama ben, sen, ve olmadan yüzlerce sayfa örmek epey zordur. 1939'da daktilosunun e tuşunu iple bağlayıp yine de metne dört hata kaçıran ernest vincent wright bile bu sabrın yanında acemi kalır. (bkz: harf frekansı)
0 cevap
türkçeye kayboluş adıyla 2005 yılında cemal yardımcı tarafından çevrilen metin, dilin kendi iç yapısını baştan kurmayı gerektirdi. bizde e harfini silmek söz dağarcığını dörtte bir daraltmakla kalmayıp ben, sen, ve gibi temel sözcüklerin yanında -ler, -de, -ken eklerini de kilitleyerek bütün cümle düzenini değiştiriyor. yardımcı üstelik yirmi altı harfli özgün bölüm şemasını yirmi dokuz harfli alfabemize uydurmak için metne e harfsiz yeni bölümler de ekledi. perec ise üç yıl sonra les revenentes kitabında öteki tüm seslileri atıp yalnızca e kullanarak rövanşı aldı. bazen bütün hüner, en sık basılan tuşu söküp cümleyi aksatmadan yürütebilmekmiş.

(bkz: les revenentes)
0 cevap
lipogram kavramı eski yunancada harfi dışarıda bırakmak anlamına gelen leipein ve gramma köklerinden doğdu. bilinen ilk örneklerini milattan önce altıncı yüzyılda hermioneli şair lasos verdi, koro ve nefesli çalgı eşliğindeki şiirlerde sigma harfini sert ıslıklı sesi nedeniyle tamamen dışladı. perec ise bu yaklaşık iki bin beş yüz yıllık tekniği sonradan tam tersine çevirdi, 1972 tarihli les revenentes kitabında tek sesli harf olarak sadece e sesini kullandı. böylece birinde kovulan harfin ötekinde başrole oturduğu iki zıt eser ortaya çıktı. üstelik türkçe baskının kapağındaki georges perec ve cemal yardımcı imzalarının toplam beş adet e barındırması da işin sessiz şakası oldu.
0 cevap